Lời TỰA tập thơ ĐA THỨC của Hà Linh

Saturday 17th January 2009

TỰA

Có con đường đưa ta ra biển rộng. Có con đường đưa ta lên núi cao. Đồng bằng và rừng rậm cũng là nơi dung chứa vô vàn những con đường. Đường thành thị và đường thôn quê. Đường thẳng và đường cong. Đường lớn và lối mòn. Mỗi con đường có vẻ đẹp riêng.

Thơ cũng có những con đường. Mỗi nhà thơ làm nên một đường thơ cho riêng mình. Một ngày nào đó trên con đường thơ của mình có ai đó đặt chân. Họ thơm thảo cùng thơ. Họ cay đắng cùng thơ. Họ trầy trật cùng thơ. Và họ thanh thản cùng thơ...

Hà Linh đi nhiều những con đường mặt đất đường biển và đường không. Nhưng thơ anh lại chọn con đường không đơn giản. Đoạn thẳng đoạn cong đoạn răng cưa gấp khúc. Anh hiểu thơ đơn nghĩa là gì và anh không muốn thơ đơn nghĩa. Anh hiểu nghiệm số là gì và anh chọn đa nghiệm thậm chí là những đa nghiệm ảo. Anh muốn tạo ra những câu thơ đa phức trên cơ sở tư duy toán đa thức? Cũng có thể là như vậy:

"Một đa thức có thể rỗng trong miền thực
luôn có nghiệm ở một không gian khác"

"Mỗi hạt mưa mang tên giá trị
Lấp đầy trục số xa nhau"

Nghe có vẻ "khô" vậy đó nhưng trong sự "khô lạnh" ấy lại chứa cả một miền đau của đam mê và mãnh liệt:

Đa thức em - anh có thể rỗng ở nhiều chiều nhưng có nghiệm trong một không gian khác. Tình yêu là miền nghiệm khiêm tốn nhất chứa mọi đáp số cuộc đời. Mỗi lần anh đưa em tìm ẩn số là một lần gần nữa với tình yêu;

Nhiều câu thơ của anh mang tới sự nhói lòng:

"Mỗi lần đảo chiều giết chết một thơ ngây"
"Mỗi ngã ba giết chết một vô tư"
"Mỗi vạt xé rời giết chết một đường cong"
"Chọn một người làm vỡ một miền quên"

Hình như toán học cũng ám ảnh vào cả tư duy hình tượng chi phối tư duy thơ của anh. Nhưng Hà Linh lại có một hồn thơ lãng mạn bay thoát những mệnh đề toán học. Ấy là lúc ngòi bút của anh hướng về chốn thôn quê vốn được vẽ nên bởi những đường cong tình cảm. Ấy cũng chính là miền vô thức của hồn anh. Vì thế mà nhiều câu thơ của anh khá gợi cảm:

"Gánh chiều đổ ngược vào trời
Đêm trôi cởi gió trắng đồi mê man"

"Vuốt cánh diều ủ vầng trăng tơ lụa
Kéo kén tằm khâu vá khúc dân ca"

Người ta vẫn nói thơ lấy tình làm gốc. Vâng bởi không có cảm xúc thì không thể thành thơ. Nhưng cảm xúc thơ là một cảm xúc đặc biệt nó thường mạnh mẽ và bất ngờ nó dồn nén đến mức bật ra con chữ như mang cả huyết lệ của nhà thơ. Nó làm cho chữ nghĩa "tươi mới" ẩn chứa sức truyền cảm với tần số mạnh mới hòng mang đến người đọc thông điệp từ tâm hồn thi sĩ. Hà Linh thỉnh thoảng làm được điều đó khi lòng thương cảm của anh nén lại kết thành kỷ niệm đau buồn. Tôi rất phục những câu thơ gan ruột của anh viết về Mẹ khi Mẹ bị liệt chỉ còn lại bàn tay để nói thay lời:

"Giờ Mẹ liệt cô đơn chỉ bàn tay còn lại
Chỉ còn bàn tay thay lời muốn nói
Thay mắt nhìn con thay nụ hôn thay rưng rưng cả đời mỗi lần con chạy lại"

Và một chi tiết bất ngờ đã nói hộ tình cảm sâu xa của người con với Mẹ:

"Mỗi chuyến đi xa
Quà của con là chiếc bấm móng tay
Là cơ hội cắt rời quá khứ đắng cay để bàn tay xanh ngược ngày tháng cũ
Con giấu nỗi đau vào mỗi lần cắt sửa âm thầm giũa lại giấc mơ xưa. "

Những câu thơ tưởng quá đơn sơ lại mang đến một nỗi lòng chân thật nhất. Nó giống như Hà Linh ngoài đời một Hà Linh giàu yêu thương nhân ái với mọi người nhưng lại luôn se thắt với chính mình. Trong mối nhân tình thế thái anh thường chạnh lòng khi ngẫm về thế sự. Thế sự không ở ngoài những con người có tâm lớn với đời. Và Hà Linh cũng thế chăng khi thơ anh vẫn ray rứt về những trớ trêu thế sự?

"Cọng hoa bùn buông gió thơ chuông nhạc giờ rong rêu đáy thùng loa diễn thuyết"

"Mặc cả với mình bán tháng ngày qua
Giữ cái ghế loay hoay ăn mày dĩ vãng"

"Chiều mua sương
Ngày bán nắng
Sáng nụ cười nợ đọng
Những cái tên trượt giá vẫn còn mang"...

Có lẽ nhờ thế mà thơ anh thoát ra được cơn lũ của sướt mướt thơ tình ỷ eo hoài cổ...

Dù có bài chưa được nhuyễn nhưng sự cố gắng thoát khỏi cũ mòn là một ý thức đáng trân trọng của người Thơ. Đó là cảm nhận khi đọc "Đa thức" của Hà Linh. Chúc anh tiếp tục con đường không dễ dàng mà thơ đã chọn anh.

Hà Nội trước thềm năm Sửu.

NGUYỄN TRỌNG TẠO