Nguyễn Trọng Tạo

NGUYỄN TRỌNG TẠO: Hội Luận Văn Học Việt Nam (http://hoiluan.vanhocvietnam.org) là một Diễn đàn Văn Chương mạng được chủ trương bởi một số nhà văn trong nước và hải ngoại, đã khai trương vào Giao thừa năm Mậu Tý vừa qua.  Sau hơn 2 tháng, chủ đề 1: “Hội Nhập giữa những người viết trong nước và hải ngoại” đã được đông đảo bạn đọc, bạn viết hưởng ứng, nay chúng tôi mở tiếp Hội luận Chủ đề 2 có tên: “Thơ Việt Nam Hôm Nay”. Chúng tôi xin đăng lại ở đây Thư mời tham gia Hội Luận, hy vọng các bạn sẽ cùng chúng tôi có những ý kiến bổ ích và thú vị cho tiến trình thơ Việt.

Dưới đây là tên các nhà văn trong  Ban Chủ Trương (xếp theo ABC):

Nam Dao (Canada)
Phạm Xuân Nguyên (Việt Nam)
Đỗ Quyên (Canada)
Nguyễn Trọng Tạo (Việt Nam)
Thanh Thảo (Việt Nam)
Nguyễn Đức Tùng (Canada)

Bài vở, thư từ xin vui lòng gửi về:

bientap@hoiluan.vanhocvietnam.org

Chủ đề 2: “Thơ Việt Nam Hôm Nay”

Thưa Quí Anh/Chị,

 Hội Luận Văn Học Việt Nam kỳ này hướng tới những mục đích xen kẽ vào nhau: nó hy vọng giúp chúng ta, dù chỉ một phần nào, trong khi nhìn lướt qua những chặng đường thơ Việt vài chục năm qua, ở miền Bắc, ở miền Nam, ở hải ngoại, trong cả nước, nhận định về những mặt mạnh và yếu, những vấn đề của việc làm thơ và đọc thơ hôm nay, về vị trí của thơ Việt Nam trong nền thơ thế giới, vấn đề dịch thuật, lý luận, phê bình và về trách nhiệm xã hội của nhà thơ. Hội Luận cũng mong muốn trở thành nơi chốn mà độc giả, các nhà phê bình, nghiên cứu, các nhà thơ có dịp gặp gỡ, trao đổi, bàn bạc, thậm chí tranh cãi, đúng như tinh thần mà Chủ đề Một về Hội Nhập, với các bài tham luận sâu sắc của nó, đã chuyển trao cho chúng ta.

Để làm dễ dàng hơn cho việc bắt đầu, chúng tôi mạn phép đề nghị các câu hỏi dưới đây. Các câu hỏi này, trong khi cố gắng phản ảnh một số mục đích nói trên, vẫn chỉ là những gợi ý ban đầu. Anh/chị có thể chọn lựa trả lời tất cả câu hỏi hay chỉ một số câu hỏi thích hợp với mình, hay cũng có thể chọn lựa cách trả lời bằng một bài viết hoàn toàn theo dàn bài riêng. Do hoàn cảnh khách quan, việc chuẩn bị cho Chủ đề Hai mang tên “Thơ Việt Nam Hôm Nay”diễn ra gấp rút, vì vậy chúng tôi xin lỗi anh/chị đã không thể báo trước sớm hơn và hy vọng rằng dù bận rộn, anh/chị sẽ dành thì giờ để trả lời các câu hỏi này hoặc gửi tham luận cho Hội Luận trong thời gian ngắn nhất. Chủ đề này sẽ được tiến hành trong khoảng 2 tháng, nên bài vở, các trả lời của anh/chị tốt nhất là trước ngày 5/5/2008.

Chúng tôi cũng trân trọng giới thiệu lá thư của nhà thơ Thanh Thảo, Chủ biên Chủ đề Hai, kèm theo đây, như một trong những đề nghị quan trọng, được viết vài ngày trước khi anh đi dự Hội nghị về Thơ Quốc tế tại Nam Hàn đầu tháng 4/2008.

Xin trân trọng cám ơn quí anh/chị!

Ngày 10/4/2008

Ban chủ trương Hội Luận Văn Học Việt Nam

MƯỜI CÂU HỎI

Anh/chị là:

Độc giả
Nhà văn
Nhà nghiên cứu, phê bình
Nhà thơ
Nếu có thể, xin giới thiệu đôi nét về bản thân anh/chị.

1– Anh/chị đi tìm điều gì trong một bài thơ? Và có thường tìm thấy nó không?

2– Anh/chị đánh giá ra sao về nền thơ ở miền Bắc trước đây, ở miền Nam trước đây, ở hải ngoại, ở trong nước, đặc biệt là từ góc độ của một người không đứng cùng miền địa lý chính trị (xin lấy ví dụ: một người đang sống ở trong nước nhìn về thơ hải ngoại, hay một người đang sống ở hải ngoại đọc thơ trong nước)

3– Theo anh/chị, thế nào là một bài thơ hay? Xin cho ví dụ (không phải là thơ của mình) và diễn giải về ví dụ đó.

4– Theo anh/chị, thế nào là một bài thơ dở? Xin cho ví dụ và diễn giải về ví dụ đó.

5– Có nhiều ý kiến trái ngược nhau về thơ Việt Nam hiện nay. Nhìn chung, anh/chị thất vọng hay hy vọng về nó? Tại sao?

6– Anh/chị nghĩ gì về chủ nghĩa Hậu hiện đại trong thơ? Ảnh hưởng của chủ nghĩa Hậu hiện đại lên một số dòng thơ hiện nay như thơ trẻ Sài Gòn, thơ giễu nhại, hay lên một số tác giả cụ thể, ra sao?

7– Không thể không nói đến các khuynh hướng thể nghiệm như thơ ngôn ngữ, thơ cụ thể, thơ trình diễn, v.v… Anh/chị nghĩ sao về chúng, phản đối hay ủng hộ?

8– Thơ thế giới được dịch ra tiếng Việt ra sao? Phải làm gì để người đọc biết nhiều hơn đến thơ nước ngoài? Nhà thơ nước ngoài nào mà anh/chị thường đọc nhầt hay chịu ảnh hưởng nhiều nhất? Mặt khác, tình hình giới thiệu thơ Việt Nam ra thế giới hiện nay như thế nào?

9– Phê bình và lý luận về thơ có vai trò gì đối với sự phát triển thơ ca? Tình hình giới thiệu, xuất bản, phổ biến thơ hiện nay? Có một bài viết, một cuốn sách, một công trình, hay một hội nghị nào về thơ gần đây mà anh/chị đã đọc hay theo dõi và cảm thấy thú vị nhất? Tại sao?

10– Nhà thơ và trách nhiệm xã hội: anh/chị nghĩ gì về vấn đề này?

Thư Mời Tham gia Hội Luận “Thơ Việt Nam Hôm Nay”

Kính gửi Quí thi hữu, văn hữu, bạn hữu, hữu hữu vô vô gần gần xa xa,

Ban chủ trương Hội Luận Văn Học Việt Nam có nhã ý mời tôi tham gia nhóm Chủ biên Chủ đề Hai, một chương trình chuyên về Thơ. Dĩ nhiên là Thơ Việt, cũng ưu tiên là Thơ Việt đương đại. Một chủ đề rất rộng, đủ chỗ cho tất cả chúng ta cùng thảo luận, tranh luận, hội luận, tham luận, bàn luận, lý luận, và với những người vốn tào lao như tôi, là… tào lao luận. Kiểu gì cũng hay, miễn chúng ta nói về Thơ. “Nơi nào có hai người (trở lên) nói về Thơ, thì Thơ có mặt”, xin mượn một ý trong Kinh Thánh (có phải không nhỉ, tôi cũng không nhớ thật rõ) để “mời” quí bạn vào chương trình này. Thực ra, như người ta nói, thì Thơ đang teo tóp trên khắp thế giới, chứ không riêng gì ở Việt Nam, không riêng gì thơ Việt. Nhưng cũng như người ta nói, thì Thơ đang sống phổng phao trên khắp thế giới, không riêng gì thơ Việt. Ngày càng nhiều người làm thơ, “nhà thơ đông như quân Nguyên”, các tập thơ được in cũng “nhiều như quân Nguyên”, và khi Thơ càng ít nguy hiểm, thì người ta càng đối xử với nó “dân chủ” hơn, bỗ bã hơn, và đáng buồn, là càng ít tôn trọng nó hơn. Mà thơ, thì dù có gây cho ta nguy hiểm hay làm cho ta hạnh phúc, nó cũng xứng đáng được tôn trọng. Vào những lúc vắng vẻ nhất, đơn chiếc nhất, mờ mờ nhân ảnh nhất của đời ta, thì thơ (nếu ta có làm thơ hay đọc thơ) luôn là người bạn gần như cuối cùng. Thơ an ủi, chia sẻ, động viên ta sống với cuộc đời vốn không dễ dàng này. Và chỉ khi nào người làm thơ tự cắt được cái “nhân danh” thơ, thì lúc đó, thơ gần gũi, thiết cốt với họ hơn bao giờ. Nhưng có lẽ với trang web Hội Luận này, thì mục đích khiêm nhường của chúng tôi chỉ là muốn làm một cái “chợ Thơ”, theo kiểu chợ quê chứ không phải siêu thị, để chúng ta dạo bước vào, ngắm nhìn, trả treo, mua bán cái không mua và cũng chẳng bán được là… thơ. Cá nhân tôi, tôi thích cái Hội Luận-Thơ này giống một cái… chợ. Đừng ai nghĩ cái chợ thì không có qui tắc, qui luật, qui định gì, mà những điều đó thì đã được Ban chủ trương nhắc đến phần nào trong “Mười Câu Hỏi”; nhưng cái chợ, nhất là chợ quê, là nơi những người nhà quê (hoặc có gốc nhà quê) như chúng ta cảm thấy thoải mái, dân chủ và nhẹ nhàng nhất trong khi thể hiện mình. Tôi chưa thấy một người đi chợ nào mà cứng nhắc, hằm hằm, trừ những người giàu sang quyền quí; mà những người ấy thì mấy khi bước vào một chợ quê. Vậy, “còn chờ gì nữa”, xin kính mời quí bạn dạo gót vào Hội luận “Thơ Việt Nam Hôm Nay”!

Kính mời và xin đa tạ!

Ngày 4/4/2008

Thanh Thảo