Nguyễn Trọng Tạo

53 BĂNG CASSETE TỰ TRUYỆN CỦA HOÀNG CẦM ĐANG Ở ĐÂU?

Fri, 05 Mar 2010 09:28:26 +0700

NGUYỄN TRỌNG TẠO

Nhà thơ Hoàng Cầm cách đây nhiều năm, bằng cách nói và tự thu âm vào 53 băng cassete những hồi ức về nhiều câu chuyện mà ông chứng kiến, đặc biệt là thời Nhân Văn - Giai Phẩm và thời bị bắt giam ở nhà tù Hỏa Lò năm 1982, vì tội chuyển bản thảo tập thơ Về Kinh Bắc (qua Hoàng Hưng) ra nước ngoài.

Năm 2006, ông muốn giao 53 cuốn băng ấy cho tôi để nghe, sau này làm tư liệu để viết về ông. Vì số băng quá lớn, tôi nhận 11 cuốn băng (đánh số từ 1 đến 11) về nghe. Cái máy cassete của tôi 2 cửa nhưng lúc đó cửa sao băng bị hỏng, nên tôi chỉ nghe băng mà không sao chép lại. Tôi thường nghe về đêm khuya khi mọi công việc của ngày đã tạm ổn. Mỗi băng phải nghe đến 90 phút mới hết. Trong 11 băng tôi nghe có nhiều chuyện rất lạ. Ví dụ chuyện nhà văn Hoàng Yến đi tù, có người vợ trẻ đẹp hiền lành bị các tổ chức vận động bỏ chồng vì chồng tham gia nhóm NV-GP "phản động". Vợ Hoàng Yến thấy chồng hiền lành chả có tội gì, nhưng vì sức ép của tổ chức nên phải đưa đơn ra tòa li dị chồng. Khi ra tòa, tòa hỏi: Tại sao chị đưa đơn li dị chồng? Chị vừa khóc vừa trả lời: Anh ấy rất tốt với vợ con, cả họ ngoại nhà tôi đều quý anh ấy, nhưng vì tổ chức nói anh ấy phản động nên tôi không được chung sống với kẻ phản động. Đó là một bi kịch mà gia đình chị phải gánh chịu.

Với một giọng kể đều đều, chân thành và chua xót, Hoàng Cầm cứ kể như bất tận về cuộc đời ông xoay quanh những câu chuyện bạn bè văn nghệ và những sự kiện mà ông trải qua. Nhưng tôi nghe chưa hết 11 băng thì anh Hoàng Kỳ (nay đã mất - con trai cả của Hoàng Cầm) đến xin lại số băng đó với lý do gia đình muốn chuyển băng cassete sang đĩa CD để lưu giữ cho tiện. Trước đó tôi đã bàn với anh Đoàn Tử Huyến giúp cho việc chuyển băng sang đĩa nhưng chưa nói với Hoàng Cầm, nên chưa thực hiện. Giờ gia đình muốn làm việc đó thì cũng tốt. Thế là tôi giao lại 11 băng đang nghe dở dang cho anh Hoàng Kỳ. Hy vọng sẽ được nghe bằng đĩa CD sẽ tốt hơn.

Bẵng đi một thời gian, tôi nghe nói Công ty Văn Hóa Phương Nam đã mua bản quyền 53 băng hồi ức của Hoàng Cầm.

Tối 12 tháng giêng âm lịch vừa rồi (25.2.2010), như thông lệ, tôi cùng mấy người bạn đến chúc mừng sinh nhật lần thứ 89 của Hoàng Cầm. Được Nguyễn Đình Toán cho biết gần đây trí nhớ của ông không tốt, không nhớ được ai nữa. Khi chúng tôi lên tầng 5 ngôi nhà quen thuộc, ông nằm trên giường, đầu được kê gối cao. Các bạn bè Ngô Thảo, Nguyễn Đình Toán, Nguyễn Thụy Kha... đến trước đang cùng các con cháu vây quanh ông. Chai rượu vodka đen đã mở. Hình như ông cũng lờ mờ nhận ra một số người quen. Ông cũng nhận ra tôi, nhưng lại nói đùa: Tạo đâu nhỉ? Rồi quay sang tôi cười rất vui.

Bất giác tôi hỏi 53 cuốn băng cassete của ông. Ông lắc đầu không nhớ nó đang ở đâu. Hai người con của ông cho biết, cách đây 3 năm đã giao cho Công ty Phương Nam với hợp đồng sẽ xuất bản thành sách, và gia đình đã nhận 60 triệu đồng (giá trị 50% hợp đồng). Nhưng đến nay vẫn chưa thấy Phương Nam xuất bản. Khi làm hợp đồng giao nhận, người đại diện Phương Nam là nhà văn Trần Thức, người làm chứng là nhà thơ Hoàng Hưng. Con gái Hoàng Cầm cho biết, trước khi giao băng, chị đã thuê chuyển sang đĩa CD để lưu giữ, nhưng các bản CD đó đang ở đâu chị cũng không nhớ. Chị bảo: Có đứa cháu gái đang học ở châu Âu quản về việc này, để hỏi lại cháu xem ở đâu.

Nguyễn Thụy Kha gọi điện hỏi Trần Thức thì được biết là anh đã rời khỏi công ty Phương Nam và đã bàn giao lại hợp đồng này cho Phương Nam, còn số băng ấy đã giao lại gia đình (chắc đã được chuyến sang đĩa CD).

Nếu cuốn "tự truyện bằng miệng" này của Hoàng Cầm không mất, thì chắc chắn nó sẽ được xuất bản thành sách, một cuốn sách dày dặn, bởi theo tôi ước tính, nếu nghe 53 cuốn băng cũng đã phải mất gần 80 giờ liền.

Tuy vậy, chúng tôi khá lo lắng cho số phận của những cuốn băng (hay đĩa CD) ấy. Nếu Phương Nam thực hiện đúng hợp đồng thì sách đã phải ra mắt cách đây vài năm rồi. Nhưng đến giờ này, vẫn chưa hiểu là câu chuyện sẽ kết thúc thế nào. Giá mà Hoàng Cầm còn tiếp tục minh mẫn sống để nhìn thấy cuốn sách ấy ra đời!

Hà Nội, 3.3.2010

Hoàng Cầm, sinh nhật 89 - Ảnh: NTT

Hai tay với hai người em. Ảnh: Trịnh Sơn

Nguyễn Đình Toán bỗng dưng thích ảnh với HC.

Ảnh: Nguyễn Trọng Tạo

Ngày Thơ: MÚA THƠ HAY HÁT THƠ?

Mon, 01 Mar 2010 09:17:09 +0700

MÚA THƠ HAY HÁT THƠ?

Nhà thơ Hữu Thỉnh mời tôi tham gia Ban tổ chức Ngày Thơ tại Hà Nội với lý do đột xuất vì phải thay đổi kịch bản. Kịch bản của ông muốn có một điệu múa hoành tráng dành riêng cho Ngày Thơ, nhưng được đối tác "ra giá" từ 150 đến 200 triệu đồng. Vì kinh phí ngoài dự kiến nên ông đã gọi điện mời tôi "taxi đến Hội ngay" để giúp ông "tháo gỡ". Việc này theo tôi cũng đơn giản: Không múa Thơ thì hát Thơ. Mà thơ của nhà thơ nào được hát lên trong ngày thơ thì chắc chắn là nhà thơ đều rất thích.

Ngày Thơ có chủ đề 1000 năm Thăng Long - Hà Nội nên tôi đề nghị ưu tiên cho các bài hát về Hà Nội và quê hương đất nước. Về các chủ đề đó thì thơ của các nhà thơ ta được phổ nhạc quá nhiều. Nhưng thời gian chỉ 30 phút, nghĩa là chỉ 5 bài hát là đủ.

Bài hát "Người Hà Nội" của Nguyễn Đình Thi được chọn đầu tiên dù không phải là bài hát phổ thơ, nhưng ông là nhà thơ đích thực, lại là Tổng thư ký Hội Nhà Văn lâu nhất, 27 năm. Tôi chọn thêm các bài "Chiều phủ Tây Hồ" của Phú Quang phổ thơ Thái Thăng Long, "Có phải em mùa thu Hà Nội" của Trần Quang Lộc phổ thơ Tô Như Châu, "Ta tự hào đi lên, ôi Việt Nam" của Chu Minh phổ thơ Hoàng Trung Thông; Hữu Thỉnh yêu cầu thêm bài "Khúc hát sông quê" của tôi phổ thơ Lê Huy Mậu.

Tôi đề nghị mời các nhà thơ đọc thơ trước khi ca sĩ hát. Nhà thơ Hoàng Trung Thông và nhà thơ Tô Như Châu đã mất, chỉ còn 2 nhà thơ Lê Huy Mậu và Thái Thăng Long ở miền Nam. Hữu Thỉnh quyết định mời 2 nhà thơ này bay ra, Hội cấp tiền vé máy bay và phòng nghỉ.

Tôi liên lạc với NSND Quang Thọ để mời ca sĩ. Yêu cầu là phải mời được "sao". Thật may, các "sao" Tùng Dương, Đăng Dương, Lan Anh, Lê Anh Dũng đều nhận lời. Riêng bài "Khúc hát sông quê", tôi muốn mời một "sao trẻ" hát, đó là ca sĩ Bùi Lê Mận, giải nhất Sao Mai 2009. Mận nhận lời ngay và hứa: "Ngày Nguyên Tiêu con sẽ có mặt ở Văn Miếu". Ngày 13 Tết tôi đi Thái Bình, liên tục gọi điện cho Mận, nhưng không liên lạc được. Ngày 14, tôi quyết định gọi điện mời Minh Phương, nhưng Minh Phương về quê Hải Dương. Nể quá MP nhận lời, nhưng chiều 14 lại xin lỗi không lên được vì bận việc gia đình không thể vắng mặt. Ngao ngán. Tôi gọi Anh Thơ. Nhưng Anh Thơ bảo trưa ngày rằm cháu bận tổng duyệt chương trình cho Bắc Ninh, hát bài "Làng Quan Họ quê tôi". Sau khi nghe tôi giải thích, năn nỉ... Anh Thơ quyết định nhận lời. Nhưng trưa ngày rằm, sắp đến tiết mục của mình, Anh Thơ vẫn chưa chen được vào cổng Văn Miếu để hát. Tôi đành quyết định mời Quang Thọ hát trước, nếu Anh Thơ không đến kịp thì tôi và Lê Huy Mậu sẽ thực hiện tiết mục này. Nhưng may thay, Quang Thọ vừa kết thúc bài của mình thì Anh Thơ xuất hiện trong bộ áo dài màu hồng thật rực rỡ. Tôi thở phào...

Chậm lại hóa hay, khi Anh Thơ hát đến gần cuối bài hát thì một dàn nữ sinh áo dài đỏ mang bóng bay đỏ có gắn những câu thơ, lên sân khấu vây quanh ca sĩ. Hình ảnh này đẹp lộng lẫy đến bất ngờ. Âm nhạc và Thơ như hòa quyện vào nhau cùng bay lên bầu trời Hà Nội lung linh nắng sáng...

Ban tổ chức không kịp chuẩn bị phong bì thù lao cho ca sĩ. Tôi đành khất nợ những người đã vì thơ mà đến hát cùng các nhà thơ. Trên môi ai cũng nở nụ cười rạng rỡ.

Sân Thơ chính đông quá.

Thơ trên gốm sứ.

Thơ sinh vên.

Thơ sắp đặt - Lê Anh Hoài.

Đoàn Thị Ký, Nguyễn Trọng Tạo, Thụy Anh Văn Công Hùng, Lê Huy Mậu

NTT, Lê Huy mâu, Trần Quang Đạo, Hoàng Vinh, Trịnh Sơn.

Lê Huy Mậu đọc bài thơ KHÚC HÁT SÔNG QUÊ.

Anh Thơ hát KHÚC HÁT SÔNG QUÊ.

Bóng mang Thơ vây Anh Thơ

KHÚC HÁT SÔNG QUÊ - "Nhạc và Lời" và ca sĩ

TRẢ LỜI BÁO NHÂN DÂN VỀ ĐẠI LỄ HỘI THƠ:

PV NhanDan Online phỏng vấn - Ảnh: Nguyệt Vũ

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: "Việc tổ chức ngày thơ ngày càng quy mô và chuyên nghiệp hơn là hết sức cần thiết. Bởi qua bảy lần tổ chức, hoạt động này đã trở thành ngày hội không thể thiếu trong đời sống văn nghệ nói chung. Chính vì nó khơi gợi đúng tinh thần dân tộc Việt -một dân tộc yêu thơ, nên ngày thơ năm nào cũng đông người đến dự. Năm nay, tôi thấy việc tổ chức đúng là có nhiều sáng tạo có hiệu quả. Những hoạt động như lấy lửa từ đền Hùng để rước về hội thơ thể hiện lòng tưởng nhớ tổ tiên nguồn cội, lưu giữ ngọn lửa nhiệt tình thơ ca có từ thuở lập nước. Triển lãm gốm sứ đúng là tôn vinh tuyệt vời vẻ đẹp Việt, vẻ đẹp của thơ ca tôn vinh cùng vẻ đẹp của gốm sứ, một sự tôn vinh rất sang trọng và gần gũi. Là một người sáng tác, nhìn quang cảnh người người đổ về đây để bày tỏ lòng yêu thơ, tôi rất xúc động".

Nhà phê bình văn học Văn Giá: "Năm nay Ban tổ chức ngày thơ đã tạo ra nhiều khoảng lặng cần thiết hơn để thơ có cơ hội được cảm nhận ở chiều sâu nhiều hơn. Ở đêm thơ sinh viên tổ chức vào tối qua, tôi thật sự bất ngờ vì nhiều bài thơ của các em, họ không những có nhiều sự mới mẻ mà còn có một thái độ cực kỳ nghiêm túc và chuyên nghiệp với thơ ca. Mặc dù để ngày thơ mỗi năm có cái mới để mà xem thì chắc là ban tổ chức cũng chịu nhiều khó khăn và áp lực, Hội Nhà văn cũng đã có nhiều cố gắng. Năm nay những hình thức hoạt động mới như lấy lửa từ đền Hùng, vườn thơ có sự hội tụ của cây thơ từ các tỉnh thành khắp đất nước, những sắp đặt thơ dân gian, thơ cổ, triển lãm thơ trên gốm sứ... là những sự cố gắng tìm tòi đổi mới đáng ghi nhận."

Nhà văn trẻ Bình Nguyên Trang: "Sau nhiều nỗ lực tìm kiếm, thì hình như việc trình diễn thơ ở sân thơ trẻ năm nay có cảm giác như đang đi vào bế tắc. Các bạn ấy lên đọc thơ mình mà như là đọc thơ ai ấy, không nhập tâm, đọc nhỏ và rời rạc. Tôi cảm thấy hội thơ ngày một đông hơn, nhưng trong đó có lẽ phần đông là người hiếu kỳ, và ngày này, nơi này như thông lệ trở thành điểm để mọi người đến gặp gỡ hàn huyên và đi lại xem xét. Mấy ai trong đó thực sự là yêu thơ?".

MỪNG CÁC NHÀ VĂN QUA CỬA VÀ NGOÀI CỬA

Tue, 26 Jan 2010 08:23:28 +0700

NTTNEW: Có 40 người thở phào vì đã vượt Văn Môn không phải để hóa Rồng (như cá vượt Vũ Môn) mà họ thành hội viên Hội Nhà Văn Việt Nam. Có người nói vào được Hội này cũng đáng dựng bia trong Văn Miếu - Quốc Tử Giám! Dựng bia ở đó chắc là không, nhưng dựng lại một tấm bia để ghi lại công sức phấn đấu làm sao vào đựơc Hội chắc là có thể đáng làm. Theo tôi được biết thì nhà thơ Việt Phương nổi tiếng từ thời Cửa Mở cách đây 40 năm, và năm nay 82 tuổi mới vào được Hội. Người trẻ nhất đợt này là Phạm Vân Anh cũng đã 30. (Trai ba mươi tuổi đang xoan/ Gái ba mươi tuổi...). Nhưng thời này 40 vẫn được gọi là nhà thơ trẻ thì cũng chả ngại gì tuổi tác. Làm thơ viết văn trẻ tâm hồn là chính.

Trong danh sách này có một số người bạn của tôi, đặc biệt có Kiều Anh Hương, Đỗ Tiến Thụy lại cùng hội cùng thuyền Vnweblogs (Vnweblogs mấy năm nay đều có người qua cửa Hội). Thật vui để nói lời chúc mừng tới các Anh Việt Phương, các bạn tôi và tất cả các bạn văn đồng nghiệp.

Ở Trung Quốc vào Hội Nhà Văn được phân làm ba loại để... được ưu đãi hoặc ăn lương theo bậc. Khi sang bên đó tôi hỏi họ lấy tiêu chuẩn nào để phân định bậc nhà văn? Các đồng chí lãnh đạo Hội Nhà Văn TQ giải thích là căn cứ theo số lượng chữ viết hàng năm để xét. He he. Vậy thì nhiều nhà văn ta viết sách xếp cao hơn người mà vẫn chưa được vào Hội, thật thiệt thòi quá lắm. (Xem tiếp)

VietNamNet phỏng vấn Nguyễn Trọng Tạo

Fri, 22 Jan 2010 07:09:30 +0700

Hội đồng Thơ không đề cử, Chung khảo vẫn giới thiệu
Đã gần hết tháng 1/2010 nhưng giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2009 vẫn chưa được trao. VietNamNet có cuộc trao đổi với nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo - một trong những cựu thành viên hội đồng thơ (Hội Nhà văn) về vấn đề này.

>> Giải thưởng thơ HNV 2009: Việc gì phải ầm ĩ lên thế!
>> Giải thưởng Hội Nhà văn 2009: Vẫn "mất mùa" thơ

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo

- Thưa ông, giải thưởng văn học năm 2009 của Hội nhà văn (trao cho tác phẩm in trong năm 2008) bị chậm trễ như thế là vì sao?

- Những ngày đầu tiên của năm mới 2010, Hội Nhà văn phải tập trung toàn bộ sự chuẩn bị và chú ý vào Hội nghị giới thiệu Văn học Việt Nam ra nước ngoài. Thế nên cũng khó đòi hỏi họ có thể chu toàn với những việc khác.

Còn một sự "đột biến" nữa trong lần chấm giải năm nay là hội đồng thơ không đề cử nhưng Ban chung khảo lại muốn giới thiệu, khiến công chúng thắc mắc. Mà quả thật là người ta đặt vấn đề cũng phải thôi, bởi vì chất lượng thơ của năm nay không thua gì năm ngoái. Theo tôi, năm nay các nhà thơ in ấn còn chọn lọc hơn. Những người có tên tuổi trong làng thơ đã có ý thức giới thiệu với công chúng những tập thơ ấn tượng, chất lượng nghệ thuật cao chứ không phải là viết ra cái gì thì in cái đó. Ngay cả thơ trẻ năm nay cũng không còn ào ạt như trước mà tỏ ra trầm tĩnh hơn.

- Nhận định của người làm nghề như thế nhưng Hội đồng thơ của Hội không thấy thế và không đề cử. Liệu người làm thơ có thấy bất công?

- Giới thiệu hay không là quyền của Hội đồng thơ nhưng quả thật tôi thấy nhìn nhận như thế là quá khắt khe. Có thể là do một cách nghĩ nào đấy của một vài cá nhân nào đấy thôi. Chứ tôi cho rằng không cần phải quá quan tâm đến việc chất lượng thơ năm nay có vượt trội so với năm ngoái hay không, giải thưởng chỉ trao cho năm đó thôi, kể cả chọn cột cờ trong bó đũa thì vẫn nên chọn.

Cũng y như ban giám khảo chấm thi hoa hậu thôi. Có thể hoa hậu năm trước đẹp hơn hoa hậu năm nay nhưng không phải vì thế mà năm nay không chọn được ai là hoa hậu.

Phải khuyến khích hoạt động của năm đó. Còn nếu đặt ra sự so sánh, chỉ cần so ngay giữa các tập thơ đoạt giải với nhau thôi, ai cũng thấy rõ ràng là nhiều tập được giải xong thì rơi ngay vào quên lãng và một số tập không được giải thì lại gây sự chú ý của người đọc nhiều hơn.

Hồi tôi còn ở trong Hội đồng thơ (2001-2005), khi họp vắng mặt tôi và nhà thơ Thanh Thảo, đến khi đi công tác về, tôi đề nghị nên xem xét tập trường ca "Trầm tích" của Hoàng Trần Cương. Tập thơ đó rất khá, nếu không xét thì bất công. Ban chấp hành đã đồng ý và chúng tôi có trao đổi, có tranh luận trong hội đồng thơ. Cuối cùng thì tập thơ này chiếm được cảm tình chung của cả ban thơ với số phiếu rất cao. Quan trọng hơn, sau khi được giải, trường ca "Trầm tích" đã thu hút rất nhiều nhà phê bình, bạn văn và dư luận yêu thích, cùng phân tích, đánh giá, đề cao và ghi nhận. Nếu tôi cũng dĩ hòa vi quý thì tập thơ này sẽ ở ngoài giải.

- Điều này chứng tỏ quan điểm cá nhân của mỗi thành viên trong hội đồng giải thưởng là rất khác nhau và giải thưởng trao cho tác phẩm nào thì lại phụ thuộc rất nhiều vào sự thẩm định của các quan điểm khó thống nhất đó?

- Vì mỗi nhà thơ đã là một cá tính, một phong cách. Thậm chí là người đời còn nhìn các nhà thơ như những kẻ lập dị cơ mà. Nhưng dù sao, tôi vẫn cho rằng hội đồng bao gồm những người đã được lựa chọn, họ quan tâm đến thơ ca chung, biết cách đọc thơ và có những kinh nghiệm, lý luận để bình giá thơ ca.

Còn thì tất nhiên có người đọc được nhiều "gu", có người chỉ trung thành với một "gu". Cho nên lá phiếu của mỗi người sẽ rất khác nhau.

- Năm nay, sự mâu thuẫn về quan điểm tỏ ra rất đối chọi, nhất là liên quan đến tập thơ được nhắc tới của một vài tác giả?

Tập thơ có sự "bất đồng" giữa Hội đồng Thơ và Ban chung khảo

- Anh em làm nghề chúng tôi đều cho là năm nay hội đồng thơ thiếu con mắt xanh để nhìn nhận và phát hiện cây bút. Như nhà thơ Trần Mạnh Hảo đã phát biểu thì "Đừng múc cạn nỗi buồn" của Nguyễn Thị Ánh Huỳnh là một tập thơ hay.

Tôi cũng cho rằng đây là một tập thơ đáng đọc. Thơ Ánh Huỳnh mang đến một con mắt thơ tương đối trong trẻo, có độ sâu thẳm của bản năng nhưng có tính tư tưởng sâu sắc và được thể hiện trong những ý tưởng mới lạ. Mặc dù năm nay cũng có những tập thơ chững chạc nhưng "Đừng múc cạn nỗi buồn" đánh động được vào tâm can của người đọc hơn là những tập thơ khác.

Vậy mà hội đồng thơ, cụ thể là nhà thơ Vũ Quần Phương lại chỉ đánh giá rằng những cái hay cái đẹp này mới chỉ ở tầm cỡ "hoa khôi phường", chưa xứng đáng là "hoa hậu" quốc gia. Hội đồng không đánh giá thì thôi nhưng Ban chung khảo lại đề xuất nên đưa vào. Tất nhiên là ý kiến qua lại thì cũng vui thôi nhưng như thế là đã có sự vênh nhau kinh khủng.

Nhà thơ không nhất thiết phải khẳng định tên tuổi của mình bằng giải thưởng. Và cũng không nên ủng hộ chủ nghĩa xuê xoa, dễ dãi, nhưng cần động viên đúng lúc và kịp thời tới những cây bút sáng tạo thứ nghệ thuật mong manh và khó tính như thơ ca

Như nhà thơ Pablo Neruda (nhà thơ Chile đoạt giải Nobel về Thơ năm 1971) thì giải thưởng chỉ giống như những hạt phấn đậu ở trên cánh bướm; và khi con bướm bay đi thì phấn cũng rơi theo gió mất thôi.

Bài và ảnh: Hòa Bình

37 NĂM TÔI MỚI GẶP THIẾU KHANH

Fri, 22 Jan 2010 05:44:52 +0700

NGUYỄN TRỌNG TẠO: Khoảng 1973-1974 tôi tình cờ có được tập thơ Trong Cơn Thao Thức của Thiếu Khanh. Tập thơ đã rách bìa, và cuối tập thấy ghi in ở Đà Nẵng 1971. Khi đó cuộc chiến tranh đang hồi ác liệt, tôi là bộ đội và Thiếu Khanh chắc là "lính Cộng Hòa" - vì thơ anh là thơ của một người lính. Tập thơ của anh hấp dẫn tôi vì sự chân thật đến nghẹt thở của một người lính chiến. Từ chuyện hành quân, nổ súng, ném bom đến tin vợ sinh con khi ba đang trong trận đánh đều được anh viết chân thật và và lay động tận tâm can. Lúc đó tôi cũng đã làm thơ, đã có thơ in báo và đang chuẩn bị in một tập thơ lính. Đọc Thiếu Khanh, tôi giật mình khâm phục, ước gì viết được những câu thơ gan ruột như anh. Những câu thơ đến giờ tôi còn nhớ: (Xem tiếp)

NHÂN CHUYỆN GS NGUYỄN HUỆ CHI ĐƯỢC "NGƯỜI QUEN" MỜI

Mon, 18 Jan 2010 10:26:21 +0700

NHÂN CHUYỆN GS NGUYỄN HUỆ CHI ĐƯỢC "NGƯỜI QUEN" MỜI

NGUYỄN TRỌNG TẠO

Tin giáo sư Nguyễn Huệ Chi bị "mượn" ổ cứng máy tinh nhưng GS không cho "mượn" nên đã bị "người quen" đọc lệnh khám nhà và thu ổ cứng rồi mời lên công an "làm việc" đã loang khắp trên mạng, trong nhân dân suốt mấy ngày qua, nhưng không thấy báo chí Việt Nam ta đưa một dòng tin nào. Điều này tôi thấy hơi lạ vì trang Web BauxiteVietNam.info hoạt động đã gần 1 năm rồi mà không thấy cơ quan quản lý nào nhắc nhở về giấy phép. Bỗng đùng một cái khám nhà "mượn" ổ cứng và "làm việc" về chuyện đó. Việc này khiến tôi nghĩ đến công an giao thông. Công an sinh ra để nhắc dân chấp hành luật pháp chứ đâu phải bẫy dân phạm luật để phạt lấy thành tích hoặc nhận tiền mãi lộ. Vậy mà Công an giao thông của ta đã được dân phong danh hiệu "Anh hùng núp" từ bao giờ không biết, nghĩa là núp vào chỗ kín để mai phục bắt người đi đường phạm luật!!!

Trong chuyện "mượn" ổ cứng và "mời" GS NHC lên xe đưa đón đến CA "làm việc" mấy ngày liền một cách đột ngột vậy có gì giống mấy "anh hùng núp" giao thông không?

Trước hết nói chuyện cái ổ cứng: Ổ cứng là cái kho dữ liệu của máy tính mà chủ nhân có thể chứa từ thượng vàng đến hạ cám. Có cái đọc có cái không đọc, có cái dùng có cái không dùng. Ổ cứng của tôi cũng vậy, tôi nhận được quá nhiều thông tin kể cả người lạ gửi vào Email. Nhiều tập tin do đã mở mail rồi nên cứ lưu tạm vào ổ cứng, lúc nào có thì giờ mới xem xem nội dung hay dở thế nào. Nếu gặp bài viết "phản động" tức anh ách thì mình cũng cần giữ để sau này có thì giờ mà phản bác lại nó. Phải giữ bằng chứng mới phản bác được. Làm thế mà tôi cũng có tội hay sao? Chả lẽ cái gì tôi cũng phải báo cáo xin ý kiến tổ chức hay CA mới được lưu vào máy? Nghe nói trong máy GS NHC có lưu tập hồi ký của ông Trần Độ là một công thần của cách mạng, thì sao nhỉ? Bọn nhà văn chúng tôi rất thích đọc các hồi ký như vậy để biết thêm những con người và xã hội thời họ sống. Nhiều cuốn tiểu thuyết đã được viết ra từ việc đọc sử của dân tộc, đọc hồi ký của những nhân vật quan trọng. Vậy thì hồi ký Trần Độ, Bảo Đại, Võ Nguyên Giáp... dân phải được đọc. Không phải cuốn sách nào cũng đúng, nhưng không có cuốn nào hoàn toàn sai. Với tôi, thêm 1% Sự Thật cũng đã quý vô cùng. GS NHC là nhà nghiên cứu khoa học xã hội, thì việc lưu giữ các cuốn sách lịch sử hay hồi ký là vô cùng cần thiết. Nếu có cả băng hình sex nữa thì cũng chả sao, vì ngày nào chúng ta chả tiếp xúc với sex dù chỉ trong ý nghĩ. Xâm nhập công khai vào ổ cứng của một người chưa xác định là có tội, cũng giống như xâm nhập vào buồng ngủ của họ. Việc đó theo tôi là phải hết sức thận trọng.

Việc giấy phép Website cá nhân nếu chưa có thì các cơ quan quản lý nên nhắc nhở công dân dừng lại để xin cấp phép rồi hoạt động tiếp, có gì mà cái bọn "người lạ" phải đánh phá kiểu tin tặc khiến môi trường rối tung? Nếu CA ta giỏi thì nên tìm bọn tin tặc để xử nó, bảo vệ cho công dân mình trên mạng giống như bộ đội phải đánh bọn "người lạ" để bảo vệ dân ta đánh bắt cá trên biển ta vậy. Nếu nhóm Bô-xit vi phạm hành chính thì bắt họ nộp phạt, tôi nghĩ chắc họ không kêu ca gì cả. Còn câu chuyện yêu nước của công dân thì luôn phải được trân trọng. Yêu nước không là độc quyền của ai cả. Nhờ yêu nước, mà chúng ta chiến thắng nhiều kẻ thù lớn nhỏ. Tôi biết GS NHC là một người luôn tâm đắc với các vốn cổ dân tộc, trong đó có truyền thống yêu n..ước của cha ông để lại...

Khi viết những dòng này tôi thấy buồn. Một nỗi buồn khó tả. Nhưng không thế không viết, vì có nhiều câu hỏi vẫn chưa được trả lời. 30 năm trước tôi đã viết một câu thơ được nhiều người nhắc tới:

Thời tôi sống có bao nhiêu câu hỏi
Câu trả lời thật không dễ dàng chi.

Đến thời đổi mới, nhiều câu hỏi đã được trả lời. Nhưng vẫn còn nhiều điều phải trăn trở tiếp, tôi lại viết:

Có câu trả lời biến thành câu hỏi.

Đấy là khát vọng của tôi hướng tới một xã hội tràn đầy Sự Thật, bởi tôi tin vào Sự Thật. Một người cầm bút không dám tin vào Sự Thật thì không thể viết vì dân vì nước đươc. Câu thơ tôi cũng đã tuyên ngôn điều đó: "Tôi không thể không tin gì mà viết" dù ai đó "Tin thì tin không tin thì thôi".

Trở lại câu chuyện GS NHC, tôi hy vọng chúng ta sẽ rút ra được bài học khác, bài học hãy thận trọng với con người, và hãy trân trọng con người hơn nữa.

Hà Nội, 18.1.2010
NTT

MỘT SỰ NHẦM LẪN CHƯA CHẾT AI

Mon, 11 Jan 2010 12:39:11 +0700

NTTNEW: Sáng nay dậy sớm để chuẩn bị từ Tuần Châu đi Yên Tử, bật máy lên thấy cái mail của Lý Đợi, hóa ra có một bài viết nói về sự nhầm lẫn liên quan đến "tại hạ" trên tienve.org. Có ai đó đã tìm ảnh trên Google và nhầm bức ảnh "Nguyễn Trọng Tạo và Lâm Quang Mỹ" thành "Nguyễn Tôn Hiệt (bên trái) và Nguyễn Trọng Tạo". Một nhầm lẫn nhỏ, nhưng bài viết của anh Nguyễn Tôn Hiệt đã mang đến cho dân viết, dân coopy nhiều điều thú vị. Tại hạ xin cám ơn Lý Đợi, NTH và giới thiệu cùng bạn. (Xem tiếp)

Kính báo về Email mạo danh

Mon, 28 Dec 2009 18:56:17 +0700

NGUYỄN TRỌNG TẠO: Nhà văn, nhà nghiên cứu giáo dục Phạm Toàn vừa bị một kẻ xấu lập Email gần giống Email Phạm Toàn và gửi đi 2 lá thư mạo danh nhằm vu cáo những người thực hiện trang mạng BauxiteVietNam. Đây là một hiện tượng tin tặc xấu xa nhằm bôi bẩn người khác và chia rẽ anh em. Ông Phạm Toàn đã lên tiếng, và chúng tôi xin gửi tới bạn đọc lá thư Kính báo của ông.

Lời kính báo của Phạm Toàn nhờ đăng trên trang mạng bạn bè

PhạmToàn (xem tiếp)

GS. Ngô Bảo Châu "hơi bất ngờ" khi được Time bình chọn

Mon, 14 Dec 2009 17:28:22 +0700

Quốc Phương

Giáo sư Ngô Bảo Châu, sinh năm 1972, là Giáo sư Đại học Paris 11, thành viên Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton, Hoa Kỳ, nhận giải thưởng của Viện Toán học Clay năm 2004, là người Việt Nam đầu tiên được mời làm Báo cáo viên toàn thể tại Đại hội toán học Thế giới, đồng thời là ứng viên được đề cử cho giải thưởng danh giá về toán học Fields 2010.

Giáo sư, Tiến sỹ Khoa học Ngô Bảo Châu, người mà công trình toán học vừa được Tạp chí Time của Mỹ bình chọn là một trong 10 phát minh tiêu biểu của khoa học Thế giới năm 2009, cho BBC Việt ngữ hay, ông bất ngờ trước tin này.

"Quả thực là tôi bất ngờ. Tôi nghĩ ở đây có thể có một yếu tố ly kỳ nào đó khiến Time quan tâm chăng, vì bài toán này đã được ông Langlands đặt ra cách đây suốt 30 năm như những giả thuyết và người ta đã không chứng minh được nó,"

"Và bây giờ khi bổ đề cơ bản đã được chứng minh, thì người ta thở phào nhẹ nhõm," Giáo sư Châu nói với BBC hôm 13 tháng 12 từ Hoa Kỳ.

Ngày 9/12/2009, Tạp chí Time đã xếp công trình chứng minh Bổ đề cơ bản chương trình Langlands (gọi tắt là Bổ đề cơ bản) bên cạnh một loạt các phát minh khoa học tiêu biểu có tầm vóc quốc tế và có ảnh hưởng tới lịch sử phát triển của nhân loại.

Một số sáng chế khác mà công trình "Bổ đề cơ bản" của Giáo sư Châu được xếp bên cạnh là: Ardi - thủy tổ của loài người, Giải mã gene di truyền ở người, Phát hiện nước trên mặt trăng, Hệ thống ngoại tuyến nguyên tử, Máy gia tốc hạt lớn v.v...

"Tôi hơi bất ngờ vì tuy công trình của tôi có một tầm quan trọng nhất định, nó hướng tới giới hàn lâm nhiều hơn là tới đại chúng," ông Châu, Giáo sư toán học tại Đại học Paris Sud 11 của Pháp chia sẻ.

"Theo tôi hiểu, Tạp chí Time đã tham khảo ý kiến một số chuyên gia các ngành khác nhau về đâu là những bài toán, công trình khoa học nổi bật của năm, và một số người đã đưa công trình của tôi cho Time để họ biết."

'Không lý giải được'

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thị sát dự án bauxite tại Lâm Đồng

Mặc dù làm việc ở nước ngoài trong suốt nhiều năm qua, Giáo sư Châu, người từng được được mời làm Giáo sư tại Pháp khi mới 32 tuổi, vẫn theo dõi sát tình hình phát triển ở Việt Nam.

Ông cho biết đã hơn nửa năm, bức thư của ông ngày 29/5 từ Mỹ, gửi Quốc hội Việt Nam, kiến nghị về dự án Bauxite vẫn chưa nhận được câu trả lời.

"Tôi không lý giải được vì sao, nhưng tôi vẫn hy vọng đến một ngày nào đó, Quốc hội sẽ có câu trả lời chính thức cho bức thư mà tôi viết."

Giáo sư Châu, người đang được mời làm việc tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton (Hoa Kỳ) cũng cho biết quan điểm của mình về việc giới trí thức đóng góp, phản biện về dự án khai khoáng của Chính phủ trong suốt năm nay.

"Tôi không nghĩ tới chuyện vấn đề có thể đảo ngược được hay không. Nhưng chuyện phát biểu ý kiến, tôi nghĩ, mỗi người đều có quyền suy nghĩ độc lập," đồng chủ nhân giải thưởng về toán học Clay 2004 nói.

Trong bức thư gửi Quốc hội Việt Nam, ông Châu đề cập tới chính sách mà ông gọi là "thực dân mới" của chính quyền Trung Quốc liên quan tới khai thác khoáng sản trên quy mô toàn cầu và cảnh báo về dự án Bauxite tại Tây Nguyên: "phần có hại thì cầm chắc, phần có lợi thì mong manh."

Nhà toán học trẻ tuổi cho rằng mặc dù không phải chuyện gì cũng nên có ý kiến, "những chuyện như khai thác bauxite ở Tây Nguyên, nếu làm sai thì không sửa được."

"Vì vậy, mọi người ai có điều kiện hoặc có một cách nào đó thuận lợi, nên có ý kiến của mình. Còn chuyện ý kiến đó có được tiếp thu hay không là một chuyện khác."

'Không biết lắng nghe'

Ứng viên được đề cử cho Giải thưởng Fields 2010, tương đương với "Nobel", trong ngành toán học, cũng bình luận về hành vi, ứng xử của giới có trách nhiệm khi nhận được các đóng góp của giới trí thức. Ông nói:

"Còn đối với những người đã được những người khác có ý kiến mà không tiếp thu, thì đấy là trách nhiệm của họ."

Ông Châu cũng cho hay ông có theo dõi sự kiện Viện Nghiên cứu Phát triển (IDS), một Viện nghiên cứu và phản biện chiến lược của tư nhân do Giáo sư Hoàng Tụy và Tiến sỹ khoa học Nguyễn Quang A đứng đầu, giải thể sau khi Viện này cho rằng một quyết định quản lý khoa học của Chính phủ ban hành năm nay là bất hợp lý.

"Tôi có theo dõi tuy không chi tiết như giới nhà báo. Nhưng một xã hội mà không biết lắng nghe các ý kiến phản biện là một chuyện tương đối dở."

"Bởi vì chỉ muốn nghe những ý kiến mà mình muốn nghe thì không bao giờ có thể làm đúng được."

Tuy nhiên ông Ngô Bảo Châu tin rằng các ý kiến đóng góp tâm huyết và thẳng thắn của các trí thức trong và ngoài nước đối với các chính sách phát triển của đất nước vẫn có tác dụng nhất định:

"Có thể trong một thời điểm nào đó, nhà lãnh đạo vì lý do này, lý do kia bịt tai lại, không muốn lắng nghe mình, nhưng thực ra, nó vẫn sẽ thấm vào đâu đó. Nếu không thay đổi vào lúc này, thì sẽ thay đổi vào lúc khác," ông khẳng định.

Theo BBC

Xem tiếp Blog

CÂU CHUYỆN KIỂM DUYỆT.

Sat, 12 Dec 2009 10:29:17 +0700

NGUYỄN TRỌNG TẠO: Bài trước tôi đã nói về CÂU CHUYỆN BIÊN TẬP, như một chia sẻ về cái nghề khó khăn không phải ai cũng làm trọn bổn phận với nghề, và không phải ai cũng tường tận để chia sẻ nỗi khó khăn của họ. Một số bạn đọc trên talawas, do nôn nóng về thông tin hay quan điểm về sự xuất bản cuốn THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU của Nguyễn Đức Tùng, nên cứ muốn bài viết về Biên tập lại đi thẳng vào vấn đề Kiểm duyệt (!) quanh cuốn sách này. Đó là một mong muốn tốt, nhưng nó ở ngoài bài viết CÂU CHUYỆN BIÊN TẬP của tôi. Thú thực, tôi chỉ không phát biểu (phản đối/ủng hộ) về điều gì đó khi mà tôi không thích phát biểu.

Tôi vẫn tiếp tục suy nghĩ của tôi. Và bây giờ là CÂU CHUYỆN KIỂM DUYỆT. Xem tiếp

CÂU CHUYỆN BIÊN TẬP

Fri, 11 Dec 2009 07:07:33 +0700

NGUYỄN TRỌNG TẠO: Trên talawas đang có cuộc tranh luận về biên tập và kiểm duyệt nhân cuốn sách THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU của Nguyễn Đức Tùng vừa được Nhà xuất bản Lao Động ấn hành đầu tháng 12.2009. Cho dù chưa được đọc cuốn sách vừa in ra, nhưng nhiều ý kiến lo ngại về chế độ biên tập và kiểm duyệt của Việt Nam. Cũng không đến nỗi "thầy bói xem voi", nhưng cũng có đôi ý kiến khá nặng nề. Tôi có viết bài Câu chuyện biên tập, cho đăng trên talawas, và sắp tới sẽ có bài Câu chuyện kiểm duyệt. Xin giới thiệu để bạn cùng chia sẻ. (Xem tiếp)

Nhà văn tự lập nhà xuất bản...

Wed, 09 Dec 2009 15:50:55 +0700

Nhà văn tự lập nhà xuất bản...

Xem tiếp

ĐÔI LỜI TRƯỚC KHI XÉT GIẢI THƯỞNG HNVVN 2009

Fri, 04 Dec 2009 09:35:02 +0700

Trên trang Web của Hội Nhà Văn VN vừa công bố danh sách đề cử các tác phẩm để BCH và Hội đồng chung khảo xét giải thưởng năm 2009 (*), nhưng không thấy danh sách đề cử của Hội đồng Thơ. Hội đồng Thơ năm nay đã tự tước quyền đề cử của mình/hay làm đúng quyền của mình, là không đề cử một tập thơ nào.

Theo Hội đồng Thơ thì năm nay không có tập thơ nào đáng trao giải thưởng.

Tuy vậy, trong danh sách đề cử của Ban Văn học Dân tộc và Miền núi và Các thành viên BCH và Ban chung khảo vẫn thấy có 3 tập thơ được đề cử:

Xem tiếp

Ra mắt sách THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU

Wed, 02 Dec 2009 09:50:07 +0700

Ra mắt sách THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU

Xem tiếp

Đình bản tạp chí Điện ảnh tp HCM

Mon, 16 Nov 2009 08:32:54 +0700

Đình bản tạp chí Điện Ảnh TP.HCM

NTT: Lâu nay, mỗi lần một tờ báo bị đình bản là người ta nghĩ ngay đến Bộ 4T (TT&TT), nhưng lần này thì hơi lạ: Chính cơ quan chủ quản của báo (tạp chí Điện ảnh Tp.HCM) đã tự gửi công văn đình bản báo của mình, he he...

- Hội Điện ảnh TP.HCM vừa có văn bản đề ngày 11-11 gửi Bộ Thông tin - truyền thông, Ban tuyên giáo Thành ủy TP.HCM và các báo thông báo việc đình bản tạp chí Điện Ảnh TP.HCM theo tinh thần cuộc họp ngày 19-10-2009 của ban thường vụ hội.

Theo đó, nguyên nhân dẫn đến việc đình bản là: "Xét thấy tình hình hoạt động hiện nay của tạp chí có những vi phạm không tuân theo sự chỉ đạo về mặt tổ chức nhân sự cũng như nội dung nghề nghiệp của tờ báo cần được kịp thời khắc phục".

Chúng tôi đã liên lạc với ông Nguyễn Huy Thành - chủ tịch Hội Điện ảnh TP.HCM, người ký văn bản trên - và được biết việc đình bản này không nêu thời hạn, "nhưng tạp chí vẫn thực hiện số Xuân Canh Dần, bởi vì số xuân của tạp chí là món quà thường niên dành tặng các hội viên. Nếu sau số xuân vẫn chưa củng cố xong để ra lại, tạp chí vẫn tiếp tục đình bản".

Tạp chí Điện Ảnh TP.HCM được cấp phép từ ngày 24-9-2002, là cơ quan ngôn luận của Hội Điện ảnh TP.HCM, lúc đầu xuất bản mỗi tháng ba số nhưng gần đây ra mỗi tháng một số.

LAM ĐIỀN

Cám ơn Tướng Hiến - Tư lệnh hải quân Việt Nam

Sun, 15 Nov 2009 06:48:08 +0700

NTT: 4 tháng trước, trong một cuộc uống rượu với một vị tướng là Phó tổng Tham mưu trưởng Quân đội (NDVN), câu chuyện thế nào lại chuyển sang vấn đề biên giới hải đảo. Tôi hỏi tại sao Quân đội lại không bảo vệ được Dân mình đánh cá trên biển mình? Vị tướng này nói rằng, vấn đề này xin nói nhỏ thôi, phải có sách lược ứng xử, và nên nhớ lịch sử cha ông có khi thắng rồi mà vẫn ôn hòa triều cống... Đó là một cách nghĩ, chắc đang nghĩ "sách lược"! Nhưng hôm nay, Phó Đô Đốc Nguyễn Văn Hiến, tư lệnh hải quân Việt Nam nói rằng, Hải quân Việt Nam quyết tâm bảo vệ chủ quyền biển của Việt Nam, ngay cả nếu phải cần hy sinh trong cuộc chiến. Câu nói này khiến tôi yêu quý Tướng Hiến thật nhiều. Hiến là thế, "Hiền Tài" hai chữ người xưa tìm kiếm trân trọng là thế. Các vị tướng hay các nhà lãnh đạo thực sự hiền tài bao giờ cũng được Nhân Dân yêu quý...

Mời bạn đọc bài báo về Tướng Hiến khi ông nói quan điểm về ngư phủ và Biển Đông...

Tư lệnh hải quân Việt Nam: "Cho ngư phủ tạm trú trốn bão là nghĩa vụ quốc tế"

Việt Nam yêu cầu tất cả mọi ngư phủ vào vùng lãnh hải đang còn tranh chấp để tránh bão tố phải được đối xử nhân đạo để ngư phủ của mình cũng sẽ được các nước láng giềng đối xử tương tự như thế, tư lệnh hải quân Việt Nam nói.

Phó Đô Đốc Nguyễn Văn Hiến, tư lệnh hải quân Việt Nam nói rằng sự ngược đãi tàn bạo đối với ngư phủ Việt Nam chạy vào bờ trốn bão Ketsana hôm tháng Chín vừa rồi là đi ngược lại với tinh thần hợp tác.

Các ngư phủ này nói rằng họ bị lính Trung Quốc tấn công và bị cướp bóc đồ đạc khi họ tấp vào quần đảo Hoàng Sa để tránh bão.

"Đó là một nghĩa vụ quốc tế cho phép người ta vào tránh những thảm họa thiên nhiên như bão tố," ông Hiến nói khi trả lời các phóng viên bên lề buổi họp của Quốc hội Việt Nam ở Hà Nội hôm cuối tuần rồi.

"Chúng ta đã ra lệnh cho tàu đánh cá Trung Quốc tránh khỏi quần đảo Trường Sa, nhưng chúng ta đã cho phép tàu đánh cá của họ vào đó tránh bão, và ngay cả chúng ta cũng đã từng cứu họ khi gặp nạn và cung cấp họ thuốc men và thực phẩm."

Ông Hiền nói ngư phủ Việt Nam không nên sợ hãi khi đánh cá trong vùng biển Việt Nam, tức là trong phạm vi 200 hải lý tính từ bờ.

Tuy nhiên, ông khuyến cáo ngư phủ nên tránh xa những căn cứ quân sự ba hải lý.

"Quần đảo Hoàng Sa là của chúng ta nhưng ngư phủ không nên đến gần những quần đảo này vì hiện đảo đang bị Trung Quốc tạm chiếm. Nhưng họ có thể vào tránh bão ở những quần đảo này," phó Đô Đốc Hiền nói.

Ông phó đô đốc Hiến cũng nói là cần thành lập lực lượng dân quân biển và trong một số trường hợp cần được võ trang (để tự bảo vệ).

Ông cũng nói là Việt Nam và các nước trong vùng Đông Nam Á châu sẽ không bao giờ chấp nhận việc Trung Quốc cho rằng họ có chủ quyền hơn 80 phần trăm trong vùng Biển Đông, ông nói thêm rằng Việt Nam chấp nhận thương thảo đa phương và song phương như là những phương cách duy nhất để giảo quyết vấn đề Biển Đông.

Khi được hỏi hải quân Việt Nam sẽ đáp ứng những xung đột ở biển như thế nào, phó đô đốc Hiến nói rằng hải quân Việt Nam quyết tâm bảo vệ chủ quyền biển của Việt Nam, ngay cả nếu phải cần hy sinh trong cuộc chiến.

© DCVOnline

Nguồn: THANHNIENNEWS.COM

NHỮNG GIAI THOẠI VỀ HỒ CHÍ MINH

Sun, 08 Nov 2009 06:33:56 +0700

NTT: Câu chuyện này tôi nghe Giáo sư Trần Quốc Vượng nói hồi tôi làm học trò của ông, và cũng nghe nói một lần đến Mỹ ông đã kể chuyện này nên bị "đì" một thời gian. Nhà văn Sơn Tùng viết nhiều sách về cụ Hồ cũng nói chuyện này, nhưng cũng chỉ là nói chuyện hoặc viết thành bài rồi lưu truyền. Ở nước ngoài, người ta in chuyện này vào sách cũng đã lâu. Nhưng ở Việt Nam thì chuyện này chỉ lưu truyền không chính thức. Gần đây, lần đầu tiên tôi thấy một Website của Nhà nước công bố chuyện này, đó là Website của huyện Nam Đàn quê cụ Hồ: http://www.namdan.gov.vn/ . Đó là câu chuyện cụ Hồ mang họ Hồ (Quỳnh Đôi) chứ không phải họ Nguyễn Sinh (Kim Liên). Vì thế mới có chuyện ông Nguyễn Sinh Hùng (hồi còn làm Bộ trưởng Tài chính) và ông Hồ Xuân Hùng (hồi còn làm Chủ tịch Nghệ An) đã "bí mật" đưa mộ bà nội của cụ Hồ là bà Hà Thị Hy lên núi Động Tranh trên dãy Đại Huệ gần Lăng mộ mẹ cụ Hồ là bà Hoàng Thị Loan. Tôi nghe Hồ Xuân Hùng kể chuyện xây mộ bà Hà Thị Hy khi cùng đến thắp hương cho bà, và còn được biết Hồ Xuân Hùng đã nói với Nguyễn Sinh Hùng lúc xây Lăng: "Tôi mới là cháu thật của Bác Hồ"...
NHỮNG GIAI THOẠI VỀ HỒ CHÍ MINH
Trần Quốc Vượng

"... câu chuyện tôi sắp kể dưới đây thì chưa từng ai viết. Chỉ là lời truyền miệng dân gian ...phạm vi lan truyền và số người biết câu chuyện này phải nói là hạn hẹp. Vì người ta SỢ....
... Đến đây tôi sẽ khép (lại) bài kể lể đã khá dài dòng của mình bằng câu chuyện một người tuy có tên tưổi nhưng không lấy gì làm nổi tiếng lắm, hay đúng hơn cả là đã trở nên có tên tuổi nhờ gắn bó máu thịt với một người có tên tuổi (nhưng từ đầu đến cuối câu chuyện của tôi đều nói về các nhà Nho, các vị thái học sinh, tiến sĩ, bảng nhãn hay là phó bảng cả).
Đó là câu chuyện về cụ thân sinh ra Chủ tịch Hồ Chí Minh, cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc hay Nguyễn Sinh Huy.
Phó bảng là một học vị dưới tiến sĩ, chĩ mới xuất hiện ở Việt Nam từ đời vua Minh Mạng nhà Nguyễn (1830-31).
Trong một lá đơn bằng tiếng Pháp gởi Bộ Thuộc địa Pháp, Nguyễn Tất Thành (sau là Hồ Chí Minh) đã khéo dịch tên học vị của phụ thân mình là sous docteur [1] như ngày nay ta gọi là phó tiến sĩ.
Quê hương cụ, là làng Kim Liên, tên Nôm là làng Sen huyện Nam Đàn tỉnh Nghệ An. Nhưng đậu phó bảng rồi cụ đã làm Thừa biện Bộ Lễ ở Huế rồi Tri huyện Bình Khê (Bình Định). Rồi bỏ quan (hay bị mất chức quan), cụ phiêu dạt về Sài Gòn, ngồi bắt mạch kê đơn ở tiệm thuốc bắc Hoa kiều, để có chút cơm rượu... Lại phiêu lãng nữa, tới miền Tây Nam bộ, và cuối cùng mất ở Cao Lãnh (Sa Đéc, nay thuộc tỉnh Đồng Tháp). Mộ cụ phó bảng được xây lại cuối năm 1954 sau sự kiện Genève tạm thời chia đôi đất nước Việt Nam.
Người ta làm như thế vì cụ Hồ. Cũng như mộ bà Hoàng Thị Loan vợ cụ phó bảng và là thân mẫu Hồ Chí Minh mới được dời xây lại vài năm nay ở Nam Đàn, Nghệ An. Người ta làm thế cũng vì cụ Hồ. Hai ngôi mộ này, cũng như bản thân Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh giữa lòng Ba Đình, Hà Nội, đều hiện hữu ngoài ý thức của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông Hồ vốn được xem là người giản dị, khiêm nhường...
Cũng đã có dăm cuốn sách nói về gia thế cụ Hồ Chí Minh, nhưng câu chuyện tôi sắp kể dưới đây thì chưa từng ai viết.
Chỉ là lời truyền miệng dân gian, ở Kim Liên, Nam Đàn, ở một số người gốc Nghệ hiện sống tại Hà Nội và nhiều nơi khác trên mảnh đất Việt Nam. Nếu trong Folklore, có hiện tượng mà các nhà nghiên cứu gọi là lan truyền thì từ lâu câu chuyện này cũng đã lan truyền từ làng Kim Liên ra khắp huyện Nam Đàn rồi khắp tỉnh Nghệ Anh rồi rộng ra hơn nữa ... Nhưng phạm vi lan truyền và số người biết câu chuyện này phải nói là hạn hẹp. Vì người ta SỢ.
Sợ động chạm đến cụ Hồ. Một cái sợ vô nghĩa nhưng người ta cứ gán cho nó cái ý nghĩa chính trị giả tạo. Vì như bà Trịnh Khắc Niệm viết trong cuốn truyện bằng tiếng Anh Life and Death in Shanghai, [2] đã được dịch ra tiếng Việt: Ở xã hội xã hội chủ nghĩa, cuộc đời của các lãnh tụ cộng sản được coi là "bí mật quốc gia".
Nhưng đây không phải là chuyện cụ Hồ, tuy cũng có dính dáng đến cụ Hồ. Mà vì đây là chuyện cụ thân sinh ra cụ Hồ, cụ Nguyễn Sinh Huy, mà cũng là chuyện truyền miệng thôi, nghĩa là thuộc phạm trù giai thoại, Folklore, chứ không thuộc phạm trù lịch sử, như tôi đã nói từ đầu bài này.
Người dân Kim Liên đồn rằng Nguyễn Sinh Huy không phải là thuộc dòng máu mủ của dòng họ Nguyễn Sinh làng này. Mà là con của một người khác: ông đồ nho, cử nhân Hồ Sĩ Tạo.
Cử nhân Hồ Sĩ Tạo thuộc dòng họ Hồ nổi tiếng ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An (đây là quê gốc của Hồ Quý Ly, nhân vật lịch sử cuối thế kỷ XIV đầu thế kỷ XV, đây cũng là quê gốc của anh em Tây Sơn thế kỷ XVIII, vốn họ Hồ ở xứ Nghệ, đây cũng là quê hương Hoàng Văn Hoan, người đồng chí thân cận một thời của cụ Hồ Chí Minh, được cụ Hồ giao phụ trách công tác đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam và chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa thời kháng chiến chống Pháp và là Đại sứ Việt Nam đầu tiên ở Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa, hiện sống lưu vong ở Trung Hoa, có viết một tài liệu về lịch sử làng Quỳnh Đôi, quê ông. Bà vợ nhà văn lớn Đặng Thai Mai, người một thời làm Bộ trưởng Giáo dục trong chính phủ của cụ Hồ 45-46 rồi làm Viện trưởng Viện trưởng Viện Văn học, là Hồ Thị Loan, cũng thuộc dòng họ Hồ này ở làng Quỳnh Đôi). Khoảng đầu những năm 60 của thế kỷ trước (thế kỷ XIX) cử nhân Hồ Sĩ Tạo có thời gian ngồi dạy học ở một nhà họ Hà, người làng Sài, cùng một xã Chung Cự, tổng Lâm Thịnh, huyện Nam Đàn, với làng Sen (Kim Liên). Đó là một nhà nghệ nhân dân gian, trong nhà có "phường hát ả đào".
Nhà họ Hà có cô con gái tên là Hà Thị Hy, tài hoa, nhan sắc, đàn ngọt, hát hay, múa khéo, đặc biệt là múa đèn (đội đèn trên đầu, để đèn trên hai cánh tay, vừa hát vừa múa mà dầu trong đĩa không sánh ra ngoài) nên người làng thường gọi là cô Đèn. Người ta thường bảo: má hồng thì mệnh bạc. Như Đặng Trần Côn viết mở đầu khúc ngâm chinh phụ: "Hồng nhan đa truân" (Gái má hồng nhiều nỗi truân chuyên). Hay như Nguyễn Du than thở giùm người đẹp tài hoa trong truyện Kiều: "Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau", "Rằng hồng nhan tự thuở xưa, Cái điều bạc mệnh có chừa ai đâu").
Và ở thời ấy, dưới chế độ quân chủ nho giáo, lấy tứ dân (Sĩ, Nông, Công, Thương) làm gốc, người ta vẫn xem thường nghề ca xướng và con nhà ca xướng ("xướng ca vô loài").
Cô Đèn, Hà Thị Hy tài hoa nhan sắc là thế mà rồi ba mươi tuổi vẫn chưa lấy được chồng. Mà trong nhà thì lại luôn có bậc văn nhân: ông cử Hồ Sĩ Tạo. "Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén" là lẽ thường theo tâm lý dân gian, huống chi là giữa văn nhân - tài tử - giai nhân. "Trai tài ggái sắc" mà! Và cô Hà Thị Hy bỗng dưng "không chồng mà chửa". Mà ông cử Tạo thì đã có vợ, có con rồi! Lệ làng ngày trước phạt vạ rất nặng nề, sỉ nhục hạng gái "chửa hoang", hạng "gian phu dâm phụ". Để tránh nỗi nhục cho con gái mình và cho cả ông cử Tạo đang làm "thầy đồ" được hết sức kính trọng trong nhà mình, họ Hà phải bù đầu suy tính...
Lúc bấy giờ ở làng Sen cùng xã có ông Nguyễn Sinh Nhậm, dân cày, tuổi cao mà góa vợ (bà vợ trước đã có một con trai là Nguyễn Sinh Thuyết, và người con trai này cũng đã có vợ).
Nhà họ Hà bèn cho gọi ông Nguyễn Sinh Nhậm đến điều đình, "cho không" cô Hy làm vợ kế ông này, như một người con gái xướng ca, quá lứa, lỡ thì, lấy ông già góa vợ, mong ém nhém việc cô gái đã "to bụng".
Công việc rồi cũng xong. Cô Hy ôm bụng về nhà chồng, có cưới có cheo cẩn thận. Việc phạt vạ của làng không thể xảy ra. Nhưng cô gái tài hoa nhan sắc thì bao đêm khóc thầm vì bẽ bàng, hờn duyên tủi phận. Và ông lão nông dốt nát tuy được không cô gái đẹp nhưng cũng buồn vì đâu có đẹp đôi, lại cắn răng chịu đựng cái tiếng ăn "của thừa", "người ăn ốc (ông cử Tạo), kẻ đổ vỏ (cụ lão nông Nhậm)". "Miệng tiếng thế gian xì xầm", ai mà bịt miệng nổi dân làng. Mà trước hết là lời "nói ra, nói vào", lời chì chiết của nàng dâu vợ anh Thuyết, vốn nổi tiếng ngoa ngoắt, lắm điều. Ông Nhậm đành cho con trai và vợ anh ta ra ở riêng, và mình ở riêng với bà vợ kế.
Chỉ ít tháng sau, bà vợ kế này đã sinh nở một mụn con trai, được ông đặt tên là Nguyễn Sinh Sắc, lấy họ ông mặc dù ông biết rõ hơn ai hết đó không phải là con ông, con nhà họ Nguyễn Sinh này. Nàng dâu ông càng "tiếng bấc, tiếng chì" hơn trước, vì ngoài việc bố chồng "rước của tội, của nợ", "lấy đĩ làm vợ" thì nay còn nỗi lo": Người con trai này - được ông nhận làm con, lớn lên sẽ được quyền chia xẻ cái gia tài vốn cũng chẳng nhiều nhặn gì của một gia đình nông phu thôn dã. Việc ấy xảy ra vào năm Quý Hợi, đời vua Tự Đức thứ 16 (1863).
Vì trọng tuổi, lại vì lo phiền, vài năm sau cụ Nhậm qua đời và cũng chỉ ít lâu sau đó, bà Hy cũng mất. Nguyễn Sinh Sắc trở thành đứa trẻ mồ côi. Lên bốn, về ở với người anh gọi là "cùng cha khác mẹ" mà thật ra là "khác cả cha lẫn mẹ", cùng với bà chị dâu ngoa ngoắt, khó tính, lúc nào cũng chỉ muốn tống cổ cái thằng "em hờ" của chồng này đi cho "rảnh nợ".
Không cần nói, ta cũng hiểu Nguyễn Sinh Sắc khổ tâm về tinh thần, khổ cực về vật chất như thế nào trong cái cảnh nhà Nguyễn Sinh như vậy. Ta cảm thấy vô cùng thương xót một đứa trẻ mồ côi sớm chịu cảnh ngang trái của cuộc đời. Bên ngoại thì ông bà đều đã mất, họ Hà chẳng còn ai chịu cưu mang đứa trẻ có số kiếp hẩm hiu này.
May có ông tú đồ nho Hoàng Xuân Đường, người làng Chùa (Hoàng Trù) gần đó, xót thương đứa trẻ, dù sao cũng là hòn máu rơi của một nhà nho khác, lại có vẻ sáng dạ, nên đã đón về làm con nuôi, cho ăn học. Và đến khi Nguyễn Sinh Sắc 18 tuổi, ông bà đồ họ Hoàng lại gả cho cô con gái đầu lòng, Hoàng Thị Loan, mới 13 tuổi đầu, cho làm vợ, lại làm cho căn nhà tranh ba gian ở ngay làng Chùa, để vợ chồng Nguyễn Sinh Sắc ăn ở riêng.
Ta dễ hiểu vì sao Nguyễn Sinh Sắc gắn bó với họ hàng làng quê bên vợ, làng Chùa, hơn là với làng Sơn "quê nội", quê cha "hờ". Con cái ông, từ người con gái đầu Nguyễn Thị Thanh, qua người con trai đầu Nguyễn Sinh Khiêm (tục gọi là ông cả Đạt) đến người con trai thứ Nguyễn Sinh Côn (hay Nguyễn Tất Thành, sau này là Nguyễn Ái Quốc rồi Hồ Chí Minh) đều được sinh ra và bước đầu lớn lên ở làng Chùa bên quê mẹ hay là quê ngoại. Khi cụ Tú Hoàng (Hoàng Xuân Đường) mất, vợ chồng con cái Nguyễn Sinh Sắc lại về ăn ở chung với bà đồ Hoàng. Các cháu đều quấn quít quanh bà ngoại.
Qua giỗ đầu cụ Tú Hoàng, Nguyễn Sinh Sắc đi thi Hương khoa Giáp Ngọ và đậu cử nhân (1894). Ông được nhận ruộng "học điền", ruộng công của làng Chùa chia cho những người có học (nhằm khuyến khích việc học) để học thêm - chứ không phải nhận ruộng học của làng Sen. Khoa thi Hội Ất Mùi (1895), ông thi trượt.
Nhờ sự vận động gửi gấm của ông Hồ Sĩ Tạo, người cha thực của Nguyễn Sinh Sắc, với các quan lại đồng liêu quen biết ở triều đình Huế, Nguyễn Sinh Sắc được coi như ấm sinh, để được nhận vào học Quốc Tử Giám ở kinh đô. (Ai cũng biết: để được nhận vào học Quốc Tử Giám và làm giám sinh phải là con cháu của những gia đình có thế lực, gọi là "danh gia tử đệ". Nếu không có sự can thiệp của ông Hồ Sĩ Tạo là bậc khoa bảng cao quan thì làm sao Nguyễn Sinh Sắc được nhận? Thế là dù sao Hồ Sĩ Tạo vẫn còn có một "cử chỉ đẹp" với đứa con mà mình không dám nhận). Nguyễn Sinh Sắc, đổi tên là Nguyễn Sinh Huy, đem vợ và hai con trai vào Huế và đi học Quốc Tử Giám. Khoa thi Hội Mậu Tuất (1898), ông lại trượt.
Ngày 22 tháng Chạp năm Canh Tý (10-2-1901) bà Hoàng Thị Loan ốm mất ở kinh đô Huế, sau khi sinh đứa con trai út (đứa con trai này ít ngày sau cũng chết). Nguyễn Sinh Côn (Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh ngày sau) trở thành con trai út.
Nguyễn Sinh Huy đem hai con trai về làng Chùa gửi mẹ vợ nuôi nấng chăm sóc giùm rồi trở vào Kinh thi Hội. Khoa Tân Sửu (1901) này, ông đậu phó bảng và được "vinh quy bái tổ" về làng. Theo thể thức triều đình, lễ vinh quy này phải diễn ra ở quê nội, dù là quê nội danh nghĩa, tức là làng Sen - Kim Liên. Hội đồng hương lý và dân xã đã dựng nhà tranh năm gian (chứ không phải nhà ngói) trên một khoảnh đất vườn làng Sen, để đón quan phó bảng tân khoa Nguyễn Sinh Huy về làng.
Thế là buộc lòng ông phải về "quê nội". Ông cũng đón hai con trai về ở cùng ông. Lần đầu tiên Nguyễn Sinh Côn (Hồ Chí Minh ngày sau) về ở quê nội nhưng thân ông, lòng ông vẫn hướng về quê ngoại là cái gì "đích thực" và gắn bó với tuổi thơ ông. Ông phó bảng có đến thăm cụ Hồ Sĩ Tạo.
Nhưng gia đình ông phó bảng cùng hai con trai cũng không ở lâu tại Kim Liên. Chưa đầy ba năm! Sau khi mẹ vợ mất, ông vào kinh đô nhận chức quan (1904) ở Bộ Lễ, đem theo hai con trai vô Huế học. Năm 1907, ông bị đổi đi Tri huyện Bình Khê ... Rồi sau khi bỏ quan (hay mất quan), khoảng 1910, ông phiêu bạt vô Sài Gòn rồi Lục tỉnh Nam Kỳ. Không bao giờ ông về làng Sen trở lại nữa...
Ở làng Sen sau này, chỉ có bà Thanh và ông Cả Đạt (Khiêm), cả hai đều không lập gia đình riêng.
Người ta bảo lúc sau, khi cụ Hồ Sĩ Tạo đã qua đời, năm nào bà Thanh cũng qua Quỳnh Đôi góp giỗ cụ Hồ Sĩ Tạo. Thế nghĩa là cái "bí mật" về cội nguồn của cụ phó bảng Huy, trong số các con cụ, ít nhất có bà con gái đầu biết. Người ta bảo: ông Cả Đạt cũng biết, tuy không bao giờ ông sang Quỳnh Đôi nhận họ.
Còn Nguyễn Sinh Côn - Nguyễn Tất Thành - có biết không? Từ khoảng 11 đến 14 tuổi, ông ở làng Sen, có nhẽ nào không ai nói cho ông biết? Hay là trước đó nữa, khi ông ở làng Chùa quê ngoại gần gặn làng Sen! Hay là sau đó nữa chả lẽ không khi nào cụ phó bảng Huy hay bà Thanh hay ông Cả Đạt lại không kể với ông về "bí mật" của gốc tích thân phụ mình?
Không có chứng cớ gì về việc ông Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc - biết hay không biết chuyện này... Sau này, khi hoạt động cách mạng, ông còn mang nhiều tên khác nữa. Nhưng đến đầu thập kỷ 40 của thế kỷ này, thì người ta thấy ông mang tên Hồ Chí Minh.
Sau Cách mạng tháng Tám 1945, khi tên tuổi Hồ Chí Minh trở thành công khai thì cũng bắt đầu từ đó dân gian Việt Nam, từ trí thức đến người dân quê, lại âm thầm bàn tán: vì sao Nguyễn Ái Quốc lại đổi tên là Hồ Chí Minh? Và tên này cụ giữ mãi cho tới khi "về với Các Mác, Lê-nin" năm 1969.
Cuộc đời thực của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh - còn quá nhiều dấu hỏi chứ phải đâu riêng gì một cái tên! Và biết làm sao được khi cụ Hồ, tôi nói lại một lần nữa theo cảm thức của người Ấn Độ, đã trở thành "huyền thoại". Huyền thoại Hồ Chí Minh được hình thành trong vô thức dân gian mà Carl Gustav Jung gọi là vô thức tập thể. Nhưng nó cũng có phần được hình thành một cách hữu thức, bởi một số cán bộ gần gụi cụ Hồ. Nghĩa là một phần cuộc đời cụ Hồ đã được huyền thoại hóa.
Ngay sau Cách mạng tháng Tám, người ta còn in cả cuốn sách (mỏng thôi) về sấm Trạng Trình có những câu vận vào cụ Hồ và sự nghiệp Cách mạng tháng Tám. Và sấm Trạng Trình vẫn được vận vào cụ Hồ còn lâu về sau nữa, ở miền Nam Việt Nam và hiện nay ở một số người Việt lưu vong, dù là với hậu ý không ưa gì cụ Hồ... Nhưng đó lại không phải là chủ đề của bài viết này.
Trở lại với cái tên Hồ Chí Minh, lời truyền miệng dân gian bảo rằng: Nguyễn Ái Quốc sau cùng đã lấy lại họ Hồ vì cụ biết ông nội đích thực của mình là cụ Hồ Sĩ Tạo, chứ không phải cụ Nguyễn Sinh Nhậm.
Và dân làng Sen cũng bảo: Thì cứ xem, lần đầu tiên về thăm quê hương, sau cách mạng, sau mấy chục năm xa quê (15-6-1957), từ thị xã Vinh, tỉnh lỵ Nghệ An, cụ Hồ đã về làng Chùa trước, rồi sau mới sang làng Sen "quê nội"! [3]
Riêng tôi nghĩ, thì cũng phải thôi. Vì như ở trên ta đã thấy, cả một thời thơ ấu của cụ Hồ là gắn bó với quê ngoại làng Chùa, nơi cụ sinh ra và bước đầu lớn lên. Chứ đâu phải làng Sen, là nơi cụ chỉ ở có vài năm, lại là khi đã bắt đầu khôn lớn?
Tôi không muốn có bất cứ kết luận "khoa học" gì về bài viết này. Vì nó không phải là một luận văn khoa học. Đây chỉ là việc ghi lại một số lời truyền miệng dân gian về nỗi bất hạnh hay là cái khổ tâm, hay là cái "mặc cảm" của một số nhà trí thức Nho gia từ đầu thế kỷ XIV (Trương Hán Siêu, Chu Văn An) đến đầu thế kỷ XX (Nguyễn Sinh Huy) đối với làng quê. [4]
Còn viết lách, thì bao giờ chẳng là chuyện: "Thư bất tận ngôn, ngôn bất tận ý". (Viết không [bao giờ] hết lời nói, Lời nói không [bao giờ] hết ý!).

(trích: Trong cõi. Nxb Trăm Hoa, California, 1993, tr. 252-259)

Nguồn: http://www.namdan.gov.vn

Chút buồn mùa lá rụng...

Sun, 25 Oct 2009 09:49:34 +0700

"Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng"
Hiệu Minh
>>> Đừng Đốt...

Sáng nay đi làm, đưa hai cu nhóc ra bến xe bus của trường đưa đón. Chúng chạy tung tăng, đuổi theo những lá vàng mùa Thu của Virginia đang đến. Chợt nghĩ đến email của người bạn tuần trước.
Anh thông báo vừa nhận được thư mời về dự Hội nghị kiều bào toàn cầu lần thứ nhất, tổ chức tại Hà nội vào 20-24/11/2009. Dự kiến có khoảng 650 đại biểu đại diện cho các giới nhân sỹ, trí thức, doanh nghiệp, tôn giáo về dự và đóng góp những ý kiến tâm huyết cho đất nước.

Mùa Thu Virginia

Anh rủ tôi về cùng cho vui. Có lẽ do công việc làm ăn, tôi khó mà dứt ra được, trừ phi có chuyến đi của sếp lớn để bám càng.

Không hiểu sao cha này, thời những năm 1970 học ở Mátxcơva, lại lang thang sang tận xứ Mỹ làm ăn và đã có quốc tịch Mỹ hẳn hoi. Ở đây không ai hỏi thu nhập bao nhiêu, nhưng nhìn cái nhà gần triệu đô cũng đoán ra anh thu nhập thuộc loại cao.

Mới đây, nghe chuyện mấy vị trí thức IDS sắp bị đem ra "xử lý" vì những "phát biểu thiếu xây dựng", anh và vài người bạn gọi điện hỏi tôi, thế này là thế nào, tại sao lại thế. Thông điệp này có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh kêu gọi chất xám quay về xây dựng đất nước và lại xảy ra ngay trước thềm hội nghị kiều bào toàn thế giới.

Anh đang lo, bài phát biểu dự định tại hội thảo có vấn đề gì không. Khen xã giao dễ quá, nhưng tham gia chuyên đề "Chuyên gia, trí thức kiều bào, góp phần vào sự nghiệp xây dựng đất nước", đôi khi chủ nhà phải nghe những điều khó lọt tai, vai trò của trí thức vốn là phản biện mà.

Các bố Việt kiều này quen sống và làm việc với hệ thống pháp luật rõ ràng, chính phủ minh bạch, nên đôi lúc muốn "đi tắt đón đầu" thật nhanh để nước mình được như Tây. Áp dụng vào Việt Nam đâu có dễ. Cái gì cũng cần thời gian, nhất là con người cần được thay đổi trước.

Tôi khuyên anh, cứ yên tâm, chả có vấn đề gì đâu. Đất nước mình vẫn đánh giá cao sự đóng góp của kiều bào, máu thịt của Việt Nam. Quan trọng là sau hội thảo thì những ý kiến tâm huyết nào được đưa vào thực tế cuộc sống.

Nếu sợ xảy miệng thì thôi đừng nói gì. Tuy nhiên, nên mua vé máy bay về dự, được ăn ở miễn phí, đi du lịch, dành thời gian cho họ hàng, thấy đất nước thay da đổi thịt. Sống xa tổ quốc, nhưng lòng vẫn hướng về cội nguồn, cũng là một đóng góp quan trọng.

Nghe tôi nói thế, anh có vẻ yên tâm. Không hiểu, anh đã đăng ký tham dự hay chưa.

Mấy hôm nay, anh gửi cho tôi những bài thơ của Olga Becgon qua lời dịch của Bằng Việt. Cha này vẫn không quên nước Nga huyền diệu thời trẻ, chắc cũng dăm mối tình vắt vai ở xứ bạch dương. Ngày trẻ, tôi cũng chép thơ của nữ thi sỹ lãng mạn này vào sổ tay. Tuy sai be bét, nhưng gửi cho bạn gái, vẫn được "thêm điểm".

Theo anh, thơ Olga Becgon là một trong những kiệt tác của nền thi ca Nga. Nhưng thật buồn cười, anh lại dùng cho những lời bình về bản thân, về đời, rất độc đáo, chẳng liên quan gì đến tình yêu lứa đôi mơ mộng trong thơ. Có lẽ bác này hâm hâm kiểu mọt sách rồi.

Từng là một thanh niên đầy nhiệt huyết, làm khoa học, sau bao năm cơ chế, chẳng phát triển được gì, ngoài mấy đồng lương còm cõi, vừa đủ nuôi thân. Bỏ đi, lang thang bao xứ người, để rồi một hôm, anh nhận ra "Năm tháng đắng cay hơn, năm tháng ngọt ngào hơn//Em mới hiểu bấy giờ anh có lý//Chuyện cũ xa rồi, mình cũng xa cách thế//Em hát khác xưa rồi, khóc cũng khác xưa". (Không đề)

Những đề án tâm huyết gửi cho sếp, nhưng lại bị xếp xó, anh phê lên trang đầu "Chỉ có một lần thôi//Em hỏi anh im lặng//Thế mà em hờn giận//Để chúng mình xa nhau". (Câu chuyện mười năm).

"Mùa hè rớt" tả đúng tâm trạng người trí thức sống đời hiu quạnh ở nước người "Sao ơi sao, sao sắp lặn vào đêm//Ta biết lắm, thời gian đang vĩnh biệt//Nhưng chỉ mãi bây giờ ta mới biết//Yêu đương, giận hờn, tha thứ, chia tay".

Ở Mátxcơva, thời của Olga những năm 1930, vào mùa Thu sẽ thấy những tấm biển trên các đại lộ "Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng". Không hiểu sau 70 năm, biển đó có còn không, nhưng bài thơ đi mãi cùng năm tháng.

Những người trí thức lúc xế chiều thì kho báu mới bắt đầu bộc lộ. Họ như những lá mùa Thu rực rỡ, đóng góp cho đất nước những chắt chiu giá trị như vàng ròng lúc cuối đời. Nhưng họ cũng mong manh, động vào, sẽ rụng xuống như lá thu kia.

Nguyên khí quốc gia, nhất là những cây cao bóng cả, cần được trân trọng, lắng nghe, như người Nga nâng niu những chiếc lá sắp rụng trên phố. Dân tộc ấy vĩ đại hơn người vì biết nghe hơi thở của cây khi Thu tàn Đông đến.

Xin kết thúc entry bằng khổ đầu của bài "Mùa lá rụng" mà anh email cho tôi sáng nay. Bỗng thấy rất hợp với cảnh Thu vàng Virginia đang bắt đầu.

"Những đàn sếu bay qua//Sương mù và khói toả//Mátxcơva, lại đã Thu rồi//Bao khu vườn như lửa chói ngời//Vòm lá sẫm ánh vàng lên rực rỡ//Những tấm biển treo dọc theo đại lộ//Nhắc ai đi ngang, dù đầy đủ lứa đôi//Nhắc cả những ai cô độc trong đời//Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng."

Mùa Thu lá đổ

Bài và ảnh: Hiệu Minh. 22-10-2009.

Tranh nude tặng phái đẹp nhân 20.10

Mon, 19 Oct 2009 07:20:05 +0700

>>>Chuyện tình núi và biển

NTT: Nhiều người vẽ tranh nude, mà chủ yếu là vẽ phái đẹp. Ảnh nude cũng vậy, cũng đa phần chụp phái đẹp. Nhưng tranh nude về phái đẹp quả là quá nhiều tưởng tượng. Dù là thuốc nước, sơn dầu, bút sắt, mực Tàu... thì đường nét và sắc màu luôn gợi lên vẻ đẹp thiên thần hay phồn thực của người nữ.
Trong số những họa sĩ Việt Nam, Lưu Công Nhân là một họa sĩ tài hoa, đặc biệt là khi cây cọ của ông chấm phá vào phái đẹp. Những bức tranh như thế không thể vẽ lại được. Ai có được bộ sưu tập tranh nude của ông thật vô cùng hạnh phúc.
Lâu nay lang thang trên mạng, tôi cóp được một số tranh nude của ông. Nhân ngày phụ nữ 20.10, xin đưa lên đây như một quà tặng đặc biệt dành riêng cho phái đẹp. Chúc các chị, các em mãi mãi tươi đẹp và trẻ trung...

THIÊN THẦN

em mười chín tuổi nghìn năm trước
sao đến bây giờ mới hai mươi
môi mềm ngực nõn vòng tay xiết
anh là đá tảng cũng tan thôi

cứ tưởng một lần cho đỡ khát
nào ngờ bùa ngải lú trời xanh
nghìn sau gặp lại... em hăm mốt
môi ngực vòng tay vẫn thiên thần.

1991
NGUYỄN TRỌNG TẠO

Dân Trí... đãng trí

Mon, 12 Oct 2009 10:29:08 +0700

>>NGHỆ THUẬT KHÔNG GIAN LÊ BÁ ĐẢNG

Là tờ báo với mục đích khuyến học cho thế hệ trẻ, lẽ nào Dân Trí lại "đãng trí" đến thế. Mà đã "đãng trí" thì đôi lúc không thể quảng bá cho dân trí nước nhà.

Dân Trí đưa tin "Ngày 9 Tháng Mười, công an quận Ðống Ða đã tiến hành tạm giữ hai đối tượng Trần Khải Thanh Thủy, Ðỗ Bá Tân và ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Trần Khải Thanh Thủy về tội cố ý gây thương tích theo điều 104, Bộ Luật Hình Sự để điều tra theo trình tự pháp luật."

Chuyện đằng sau vụ bắt giữ là gì thì dân blogger như tôi ở xa nên không rõ. Blog HM không tham gia "bình loạn" về những vụ dân chủ, nhân quyền.

Dân Trí đăng bức ảnh một người máu me đầm đìa sau gáy với chi tiết "Do bị chấn thương ở đầu, chảy nhiều máu, anh Ðiệp bị ngất và được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện Ðống Ða. Bước đầu, bệnh viện xác định anh Ðiệp bị chấn động não, phải khâu nhiều mũi ở đầu, hiện vẫn trong tình trạng đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi."

Trên ảnh đề ngày chụp 9-10-2009, đúng vào ngày ông Điệp bị "đánh". Hôm trước, Dân Trí "đãng trí" không đề nguồn bức ảnh, do ai chụp, ai cung cấp.

Một anh chàng blogger IT rỗi việc tìm ra bức ảnh trên được chụp năm 2005. Như vậy, anh Điệp bị đánh chảy máu đầu...năm 2005.

Thử nhấn chuột phải (right click) trên bức ảnh đăng trên Dân Trí, lưu giữ (save as) trên ổ đĩa máy tính. Rồi vào file đã lưu, chuột phải lần nữa, chọn properties, quả thật, anh chàng "Sherlock Homes" này rất khá. Bạn đọc thử kiểm chứng...

Sau khi đám blogger đưa lên mạng bằng chứng ngày tháng năm của bức ảnh thì hôm nay Dân Trí lại thêm chú thích "Ảnh do cơ quan công an cung cấp".

Đưa những tin như thế mà không đến tận hiện trường, phỏng vấn các bên liên quan, đăng bức ảnh mà không kiểm chứng tính xác thực, phải chăng nhà báo và kể cả Dân Trí đã sai lầm trong nghề báo.

Có thể bên cung cấp có nhiều ảnh nên họ "đãng trí", thay vì gửi ảnh chụp ngày 9-10-2009 lại gửi ảnh năm 2005. Hoặc có thể do "lười" nên photoshop trên tấm ảnh ngày chụp và nghĩ thế là đủ bằng chứng chống lại kẻ đả thương.

Tuy nhiên, nhà báo Nguyên Đức và tờ báo thì không nên làm thế. Đưa tin phải chính xác, không thể nghe tìn đồn, phỏng vấn qua điện thoại, viết bài và đăng lấy được.

Vụ PMU18 đã làm mấy nhà báo vào tù vì đưa tin của chính cơ quan điều tra cung cấp. Hóa ra, một số tin của họ thiếu bằng chứng. Bài học đó vẫn còn nguyên giá trị.

Cho đến thời điểm này, báo Dân Trí vẫn chống chế bằng cách chua thêm, ảnh do công an cung cấp.

Thiển nghĩ, Dân Trí nên xin lỗi bạn đọc vụ này và rút bài xuống. Tòa báo nên cử phóng viên đến làm việc với công an Đống Đa, tìm hiểu rõ về việc đánh người, chụp ảnh ông Điệp đang bị chấn thương ở đầu và đưa tin vẫn kịp.

Là tờ báo với những bài vở nhằm khuyến học cho thế hệ mai sau, lẽ nào Dân Trí lại "đãng trí" đến thế. Mà đã "đãng trí" thì khó quảng bá cho dân trí nước nhà.

Hiệu Minh. 11-10-2009.

Tham khảo thêm Blog Nguyễn Văn Tuấn